Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)
AB Emisyon Ticaret Sistemi, enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren kirleticilerin (polluters) emisyonları ile ilgili “sınırlama ve ticaret (cap and trade)” mekanizması getiren dünyanın ilk karbon marketidir.
2005 yılından beri yürürlükte olan AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)’nin güçlendirilerek genişletilmesi, tüketici davranışlarının değiştirilmesi, yeni teknolojilerin geliştirilmesi ve altyapıların kurulmasında lokomotif rolünü üstleniyor. AB Emisyon Ticaret Sistemi, bir taraftan enerji yoğun sektörlerin karbondan arındırılmasını teşvik ederken, diğer taraftan yeşil dönüşümün gerçekleşmesi için gerekli olan finansal kaynakları sağlar.
Avrupa Komisyonu tarafından güçlendirilecek olan ETS ile, bu kapsama giren endüstrilerin emisyonlarının 2030 yılına kadar %61 azaltılması teklif edildi. Ayrıca 2023-2025 yılları arasında denizcilik sektörünün de kademeli olarak ETS’ye dahil edilmesi planlanıyor. 2012 yılından beri ETS’ye dahil olan havacılık sektöründeki ücretsiz tahsislerin kaldırılması da 55’e Uyum Paketi’nin hedefleri arasında yer alır. Avrupa dışına yapılan uçuşlar için küresel havacılık emisyonlarını düzenleyen Uluslararası Havacılık için Karbon Dengeleme ve Azaltma Planı, Emisyon Ticaret Sistemi bünyesine dahil edilecek.
55’e Uyum Paketi ile, endüstri, ulaşım, binalar ve enerji alanlarında birbirini destekler adımların atılmasını hedefliyor. AB’nin en büyük emisyon kaynaklarından birisi olan karayolu taşımacılığı ve inşaat sektörü, aynı zamanda çok sayıda kişiye istihdam sağlıyor. Emisyon Ticaret Sistemi’nin bu sektörleri kapsayacak şekilde genişletilmesi sayesinde elektrikli araçlar ve ısı pompası gibi yenilikçi teknolojilerin karayolu taşımacılığı ve binalarda yaygınlaşmasını bekleniyor. Özellikle karayolu taşımacılığında daha düşük karbon içeren yakıtlara yönelik teşviklerin getirilmesi ile, araçlardan kaynaklı emisyonların azaltılması hedefleniyor. Ayrıca fosil yakıtlara getirilecek olan karbon ücretleri tek başına tüketici davranışlarını değiştirmeyeceğinden, hızlı bir şekilde alternatif yakıt ve şarj istasyonlarının kurulması AB’nin öncelikli hedefleri arasında yer alıyor.
Binalar ve Karayolu Taşımacılığının ETS’ye Dahil Edilmesi
Binaların ısınmasında kullanılan fosil yakıtların da ETS’ye dahil edilmesi ile ısınmada daha çevreci alternatiflerin yaygınlaştırılması amaçlanıyor. Aynı zamanda, binaların enerji verimliliğini de ilgilendiren bu düzenleme ile ısı yalıtımı açısından binaların yenilenmesi teşvik edilecek. Bu kapsamda Avrupa Komisyonu, 2026 yılından itibaren binaları ve karayolu taşımacılığını ETS’ye dahil etmek istiyor. Getirilecek düzenlemeden kaynaklı fiyat artışlarından son tüketicilerin doğrudan etkilenmemesi için karbon ücretlerinin yakıt tedarikçilerine yansıtılması planlanıyor.
Denizciliğin ETS’ye Dahil Edilmesi
Binaların ısınmasında kullanılan fosil yakıtların da ETS’ye dahil edilmesi ile ısınmada daha çevreci alternatiflerin yaygınlaştırılması amaçlanıyor. Aynı zamanda, binaların enerji verimliliğini de ilgilendiren bu düzenleme ile ısı yalıtımı açısından binaların yenilenmesi teşvik edilecek. Bu kapsamda Avrupa Komisyonu, 2026 yılından itibaren binaları ve karayolu taşımacılığını ETS’ye dahil etmek istiyor. Getirilecek düzenlemeden kaynaklı fiyat artışlarından son tüketicilerin doğrudan etkilenmemesi için karbon ücretlerinin yakıt tedarikçilerine yansıtılması planlanıyor.
ETS’de Yer Alan Havacılık ile İlgili Yeni Düzenlemeler
Havacılık (2012’de ETS’ye dahil edildi) ve denizcilik sektörünün Emisyon Ticaret Sistemi’ne dahil edilmesiyle birlikte artacak olan fosil yakıt fiyatlarından AB vatandaşlarının olumsuz etkilenmemesi için sürdürülebilir yakıtların geliştirilmesi ve bunların maliyet-etkin bir şekilde kullanıcılara sunulması gerekiyor. ReFuelEU Havacılık düzenlemesi ile birlikte yakıt tedarikçiler, havaalanlarında sundukları yakıtların içerisindeki sürdürülebilir yakıtların oranını artırmakla mükellef tutulacaklar. Benzer şekilde e-yakıt olarak bilinen sentetik yakıtların kullanılması da teşvik edilecek. Ayrıca havacılık endüstrisinin de, hidrojen ve elektrik gibi daha düşük emisyonlu teknolojiler ile çalışan uçaklar geliştirmesi, havacılıktan kaynaklanan emisyonların azaltılmasını destekleyecek.
Yeşil Dönüşümün Finansmanı
AB, AYM kapsamındaki politika hedeflerinin yanı sıra iklim ve sürdürülebilirlik hedeflerine ilişkin uluslararası taahhütlerini yerine getirirken sürdürülebilirlikle ilgili hususları finans sektörüne entegre etmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda AB, yatırımların sürdürülebilir proje ve faaliyetlere yönlendirilmesi amacıyla çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin bir listesini oluşturan ve şirketlerin hangi ekonomik faaliyetlerinin çevresel olarak sürdürülebilir olduğunu belirlemelerine yardımcı olacak “AB taksonomisi” adı verilen bir sınıflandırma sistemi oluşturmuştur. 12 Temmuz 2020 tarihinde yürürlüğe giren "Taksonomi Tüzüğü" ile bir ekonomik faaliyetin çevresel açıdan sürdürülebilir olarak kabul edilmesi için karşılanması gereken koşullar belirlenmiş, bu doğrultuda yapılacak yatırımların çevreye zarar vermemesini öngören "önemli zarar vermeme (do no significant harm-DNSH)" kriteri de uygulamaya konmuştur.
Yeşil Mutabakat çerçevesinde AB’nin sürdürülebilir finans stratejisi de güncellenmiş, "Sürdürülebilir Ekonomiye Geçiş için Finansman Stratejisi" 6 Temmuz 2021 tarihinde açıklanmıştır. AB’nin uzun vadeli yeni Stratejisi, mevcut sürdürülebilir finansman araçlarının genişletilmesi, KOBİ'lerin ve tüketicilerin dönüşüm finansmanına erişimi için doğru araç ve teşviklerin sağlanarak kapsayıcılığın artırılması, ekonomik ve finansal sistemin sürdürülebilirlik risklerine karşı direncinin artırılması, finans sektörünün sürdürülebilirliğe katkısının artırılması, AB finansal sisteminin bütünlüğünün ve sürdürülebilirliğe geçişinin sağlanması, sürdürülebilir finans konusunda uluslararası girişimlerin ve standartların geliştirilmesi ve AB’nin ortak ülkelerinin desteklenmesi olmak üzere altı alanda eylemler içermektedir.
AYM’de öngörülen yeşil dönüşüm sürecinin ve AB’nin iklim değişikliği kapsamındaki uluslararası taahhütlerinin maliyeti göz önünde bulundurulduğunda, başta yeşil tahviller olmak üzere yenilikçi sürdürülebilir finansman araçlarına duyulan ihtiyaç daha da artmıştır. Bu çerçevede AB, yeşil tahvil piyasasının etkinliğini, şeffaflığını ve güvenilirliğini artırmak ve piyasa katılımcılarını Avrupa yeşil tahvillerini ihraç etmeye ve bunlara yatırım yapmaya teşvik etmek amacıyla "Avrupa Yeşil Tahvil Standardı" (EU Green Bond Standard) oluşturmuştur. 30 Kasım 2023 tarihinde AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanan Tüzük, AB'nin sürdürülebilir büyümenin finansmanı ve iklim-nötr, kaynak-verimli bir ekonomiye geçiş stratejisinin uygulanmasında yeni bir adım olarak görülmektedir.
AVRUPA BİRLİĞİ EMİSYON TİCARET SİSTEMİ (AB ETS)
Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı tarafından 23.08.2023 tarihinde yayınlanan Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS)mevzuatı okumak için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız.
Yeşil Borçlanma Araçları
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayınlanan Yeşil Borçlanma Aracı, Sürdürülebilir Borçlanma Aracı, Yeşil Kira Sertifikası, Sürdürülebilir Kira Sertifikası Rehberini okumak için aşağıdaki bağlantıya tıklayınız.
