Hidrojen

Kimya sektörü–Hidrojen

Üretim birimi ve gömülü emisyonlar

 AB’ye ithal edilen hidrojen miktarı metrik ton cinsinden (saf hidrojen olarak)ifade edilmelidir. Bir işletmeci olarak, raporlama amacıyla tesis veya üretim süreci tarafından üretilen hidrojen miktarını kaydetmelisiniz.

Endüstri sektörü	Kimyasallar – Hidrojen
Malların üretim birimi	Ton (metrik) saf hidrojen, menşe ülkedeki tesis veya üretim sürecine göre ayrı olarak rapor edilir
İlgili faaliyetler	Hidrokarbonların buhar reformasyonu veya kısmi oksidasyonu, su elektrolizi, Klor-Alkali elektrolizi veya sodyum klorat üretimi yoluyla hidrojen üretimi.
İlgili sera gazları	Karbondioksit (CO2)
Doğrudan Emisyonlar	Ton (metrik) CO2e
Dolaylı emisyonlar	Tüketilen elektrik miktarı (MWh), CO2 veya CO2e’nin Ton (metrik) cinsinden dolaylı emisyonlarını hesaplamak için kullanılan kaynak ve emisyon faktörü..Geçiş döneminde ayrıca rapor edilecektir.
Gömülü emisyonlar için birim	Menşe ülkedeki tesise göre, her bir mal türü için ayrı ayrı rapor edilen, malın tonu başına ton CO2e emisyonları

Hidrojen sektörünün geçiş döneminde hem doğrudan emisyonları hem de dolaylı emisyonları hesaba katması gerekmektedir. Dolaylı emisyonlar ayrıca rapor edilecektir. Emisyonlar, çıktı tonu başına metrik ton CO2 eşdeğeri (tCO2e) emisyonları cinsinden rapor edilmelidir. Bu rakam, menşe ülkenizdeki özel tesis veya üretim süreci için hesaplanmalıdır.

Buhar reformasyonu ve Klor-Alkali üretim rotaları tarafından üretilen hidrojen için doğrudan ve dolaylı spesifik gömülü emisyon (SEE) değerlerinin nasıl türetildiğini ve AB’ye yapılan ithalatın gömülü emisyonlarının nasıl hesaplandığını gösteren birkaç vaka çalışmasının bölüm 7.5.2‘te verildiğini unutmayın.Aşağıdaki bölümler, farklı hidrojen üretim yollarının sistem sınırlarının nasıl tanımlanması gerektiğini ortaya koymakta ve izleme ve raporlama amacıyla, dahil edilmesi gereken üretim sürecinin unsurlarını tanımlamaktadır.

Kapsanan sektör CBAM ürünlerinin tanımı ve açıklaması

Aşağıdaki Tablo 5-3‘de Hidrojen sanayi sektöründe CBAM geçiş dönemi kapsamındaki ilgili mallar listelenmektedir. Sol sütundaki toplu mal kategorisi, izleme amacıyla ortak “üretim süreçlerinin” tanımlanacağı grupları tanımlar.

Tablo5-3: Kimyasal sektöründeki CBAM ürünleri– hidrojen

Toplu mal kategorisi	Ürün CN Kodu	Açıklama
Hidrojen	2804 10 000	Hidrojen

Kaynak: CBAM Yönetmeliği, Ek I; Uygulama Yönetmeliği, Ek II.Hidrojen, üretiminde kullanılan ham maddelerin ve yakıtların sıfır gömülü emisyona sahip olduğu kabul edildiğinden, basit bir ürün olarak tanımlanmaktadır.Hidrojen için ilgili öncüler yoktur. Ancak hidrojenin kendisi, amonyak üretmek veya pik demir veya doğrudan indirgenmiş demir (DRI) üretmek için kimyasal ham madde olarak kullanılmak üzere ayrı olarak üretildiği diğer işlemler için ilgili bir öncü olabilir.Hidrojen üretimi, aşağıda özetlenen bir dizi farklı işlem yoluyla gerçekleştirilir.

İlgili üretim süreçleri ve rotalarının tanımı ve açıklanması

 Hidrojen, plastik atıklar da dahil olmak üzere çeşitli ham maddelerden üretilebilir ancak şu anda çoğunlukla fosil yakıtlardan elde edilmektedir. Hidrojen üretim üniteleri tipik olarak daha büyük endüstriyel süreçlere, örneğin amonyak üreten bir tesise entegre edilir.Aşağıdaki diyagram hidrojenin üretilebileceği çeşitli farklı yolları göstermektedir. 

Şekil 5-3: Hidrojen için farklı üretim yollarının sistem sınırları – genel bakış,

Hidrojenin doğrudan emisyonlarının izlenmesine yönelik sistem sınırları, hidrojen üretimiyle doğrudan veya dolaylı olarak bağlantılı tüm süreçleri ve hidrojen üretiminde kullanılan tüm yakıtları içerir.Hidrojen sektörü için izlenmesi gereken ilgili emisyonlar ayrıntılı olarak verilmektedir.Hidrojen için başka üretim yollarının da mümkün olduğunu, örneğin etilen üretiminden yan ürün olarak üretilen hidrojenin mümkün olduğunu, ancak yalnızca saf hidrojenin veya amonyak üretiminde kullanılabilen hidrojen ile nitrojen karışımlarının üretiminin dikkate alınacağını unutmayın. Hidrojenin yalnızca bu tesislerde kullanıldığı ve CBAM Yönetmeliği kapsamındaki malların üretiminde kullanılmadığı rafineriler veya organik kimyasal tesislerde sentez gazı veya hidrojen üretimi kapsanmamaktadır.

Hidrojen – Buhar reformasyonu üretim rotası

Bu süreç için doğalgaz ham maddesi, birincil ve ikincil buhar reformasyonu yoluyla karbondioksit ve hidrojene dönüştürülür. Genel reaksiyon oldukça endotermiktir ve işlem ısısı, doğalgazın veya diğer gazlı yakıtın yanmasıyla sağlanır. Üretilen karbonmonoksitin neredeyse tamamı işlem tarafından karbondioksite dönüştürülür.Uygulama Yönetmeliği , buhar reformasyonu (veya kısmi oksidasyon) üretim yolları için doğrudan emisyonların izlenmesine yönelik sistem sınırlarını aşağıdakileri kapsayacak şekilde tanımlar:

          “–Hidrojen üretimi ve baca gazı temizliği ile doğrudan veya dolaylı olarak bağlantılı tüm süreçler.

           – Enerjili veya enerjisiz kullanımlarına bakılmaksızın hidrojen üretim sürecinde kullanılan tüm yakıtlar ve sıcak su veya buhar üretmek amacı da dahil olmak üzere diğer yanma süreçlerinde kullanılan yakıtlar.”

 Bu üretim süreci için ilgili öncüler yoktur. Üretim sürecinde tüketilen elektrikten kaynaklanan dolaylı emisyonlar da izlenmelidir.Yukarıdaki sistemlerin sınırları tanımına uygun olarak, aşağıdaki üretim adımları hidrojen (buhar reformasyonu) tesisinin sistem sınırları dahilinde kabul edilebilir:

• Ham madde ön arıtımı – doğal gaz kükürt giderme
• Buhar reformasyonu – birincil ve ikincil, H2/CO üretimi
• Değişim dönüşümü – karbon monoksitten karbondioksit ve hidrojene
• Ayrıştırma ve saflaştırma – CO2   giderimi, kriyojenik, soğurma, emilim, membran, hidrojenasyon (metanasyon) da dahil mevcut ayırma işlemleri
• Emisyon kontrolü–havaya, suya veya toprağa bırakılacak emisyonların arıtılması için

Buhar reformasyonu işlemi tarafından üretilen karbondioksit akışı çok saftır ve örneğin üre üretimi gibi daha sonraki kullanım için ayrılır ve tutulur. Bu süreçteki bir değişiklik, kalıcı jeolojik depolama, yani karbon yakalama ve tutma (CCS) ile olabilir.Buhar reformasyonu üretim rotası tarafından üretilen hidrojene yönelik spesifik gömülü emisyonların hesaplanmasına yönelik çalışılmış bir örnek bölüm verilmektedir.

Hidrojen-Hidrokarbonların kısmi oksidasyonu (gazlaştırma) üretim yolu

Hidrojen, hidrokarbonların kısmi oksidasyonu (gazlaştırılması) yoluyla, tipik olarak artık ağır yağlar veya kömür gibi ağır ham maddelerden ve hatta atık plastiklerden üretilir. İşlem tarafından üretilen karbonmonoksitin neredeyse tamamı karbondioksite dönüştürülür.Uygulama Yönetmeliği (bölüm 3 Ek II), kısmi oksidasyon (veya buhar reformasyonu) üretim yolları için doğrudan emisyonların izlenmesine yönelik sistem sınırlarını aşağıdakileri kapsayacak şekilde tanımlar:

          “–Hidrojen üretimi ve baca gazı temizliği ile doğrudan veya dolaylı olarak bağlantılı tüm süreçler.

           – Enerjili veya enerjisiz kullanımlarına bakılmaksızın hidrojen üretim sürecinde kullanılan tüm yakıtlar ve sıcak su veya buhar üretmek amacı da dahil olmak üzere diğer yanma süreçlerinde kullanılan yakıtlar.”

 Bu üretim süreci için ilgili öncüler yoktur. Üretim sürecinde tüketilen elektrikten kaynaklanan dolaylı emisyonlar da izlenmelidir.Yukarıdaki sistemlerin sınırları tanımına uygun olarak, aşağıdaki üretim adımları hidrojen (kısmi oksidasyon) tesisinin sistem sınırları dahilinde kabul edilebilir:

• Hava ayırma ünitesi – kısmi oksidasyon adımı için oksijen üretmek amacıyla.
• Gazlaştırma –H2/CO üretimi.
• Sentez gazı temizliği – kurum ve kükürdün giderilmesi.
• Değişim dönüşümü – karbonmonoksitten karbondioksite.
• Ayrıştırma ve saflaştırma – CO2 giderme, kriyojenik ayırma (sıvı nitrojen) dahil ayırma işlemleri.
• Emisyon kontrolü – havaya, suya veya toprağa bırakılacak emisyonların arıtılması için.

İşlemden üretilen karbondioksit akışı yüksek saflıkta olup, daha sonraki kullanım için ayrılabilir ve tutulabilir.

Hidrojen – Su üretim yolunun elektrolizi

Su elektrolizi çok saf bir hidrojen gazı akışı üreten bağımsız, entegre olmayan bir üretim sürecidir. Bu süreçten kaynaklanan doğrudan emisyonlar minimum düzeydedir. Dolaylı emisyonlar süreç tarafından tüketilen elektrikten kaynaklanmaktadır. Yenilenebilir elektrikle üretilen hidrojen gelecekte önem kazanabilir.Uygulama Yönetmeliği  su üretim yolunun elektrolizini izleyen doğrudan emisyonlara ilişkin sistem sınırlarını, ilgili olduğu takdirde aşağıdakileri kapsayacak şekilde tanımlar:

          “–Doğrudan veya dolaylı olarak hidrojen üretim süreciyle ve baca gazı temizliğiyle bağlantılı yakıt kullanımından kaynaklanan tüm emisyonlar.”

 Bu üretim süreci için ilgili öncüler yoktur.Üretim sürecinde tüketilen elektrikten kaynaklanan dolaylı emisyonların da izlenmesi gerekmektedir. Üretilen hidrojenin Komisyon Yetkilendirilmiş Düzenlemeleri (AB) 2023/1184 (1) ile uyumlu olduğu sertifikalandırıldığında, elektrik için sıfır emisyon faktörünün kullanılabileceğini unutmayın. Diğer tüm durumlarda, dolaylı gömülü emisyonlara ilişkin kurallar uygulanacaktır.

Hidrojen – Klor-alkali elektrolizi (ve klorat üretimi) üretim yolları

Hidrojen, eş zamanlı klor ve sodyum hidroksit üretiminin yanı sıra, tuzlu suyun elektrolizinin bir yan ürünü olarak üretilir. Üç temel klor-alkali işlem tekniği vardır: cıva hücresi, diyafram hücresi ve membran hücresi. Her üç hücre tekniği de hücre katodunda oluşan ve hücreyi çok yüksek saflıkta bırakan hidrojen üretir. Üretilen hidrojen gazı soğutulur, kurutulur ve su buharını ve bazı durumlarda oksijen içerebilen diğer yabancı maddeleri uzaklaştırmak için saflaştırılır ve daha sonra sıkıştırılır ve depolanır veya tesis dışına ihraç edilir.Uygulama Yönetmeliği , klor-alkali ve klora türetimi yollarına yönelik doğrudan emisyonların izlenmesine yönelik sistem sınırlarını, ilgili olduğu takdirde aşağıdakileri kapsayacak şekilde tanımlar:

          “–Doğrudan veya dolaylı olarak hidrojen üretim süreciyle ve baca gazı temizliğiyle bağlantılı yakıt kullanımından kaynaklanan tüm emisyonlar.”

 Bu üretim süreci için ilgili öncüler yoktur.Üretim sürecinde tüketilen elektrikten kaynaklanan dolaylı emisyonların da izlenmesi gerekmektedir. Üretilen hidrojenin Komisyon Yetkilendirilmiş Düzenlemeleri (AB) 2023/1184 (1) ile uyumlu olduğu sertifikalandırıldığında, elektrik için sıfır emisyon faktörünün kullanılabileceğini unutmayın. Diğer tüm durumlarda, dolaylı gömülü emisyonlara ilişkin kurallar uygulanacaktır.Yukarıdaki sistemlerin sınırları tanımına uygun olarak, aşağıdaki üretim adımları hidrojen(klor-alkali) tesisinin sistem sınırları dahilinde kabul edilebilir:

• Tuzlu suyun elektrolizi – tuzlu suyun hazırlanması ,elektroliz, yan ürün olarak hidrojen üretimi ve toplanması.
• Gazın soğutulması, kurutulması ve saflaştırılması – hidrojen gazından su buharı, sodyum hidroksit, tuz, klor ve oksijenin uzaklaştırılması.

Emisyonların klor-alkali süreci tarafından üretilen hidrojene atfedilmesi yöntemine yönelik ek bir kural  ve çalışılmış bir örnek verilmektedir.

Kimyasallar – Hidrojen sektörü

 Aşağıdakimetinkutusu,UygulamaYönetmeliğininCBAMgeçişdönemiyleilgilisektöreözelbölümlerinigöstermektedir.

Uygulama Yönetmeliği referansları:

• Ek II, Bölüm 3 – Üretim yoluna göre özel hükümler ve emisyon izleme gereklilikleri. Alt bölüm3.6 (Hidrojen).
• Ek IV, Bölüm 2 – Emisyon Veri İletişiminde mal üreticileri tarafından ithalat çılarabildirilmesi gereken CBAM mallarına ilişkin sektöre özgü parametreler.

 İzleme ve raporlamaya yönelik sektöre özel gereksinimler

 Doğrudan ve dolaylı gömülü emisyonlar, Uygulama Yönetmeliğinde belirtilen ve bu rehber belgenin 6. bölümünde özetlenen metodolojiye uygun olarak izlenmelidir.

Emisyon izleme

Hidrojen sektörü için izlenmesi ve raporlanması gereken ilgili emisyonlar şunlardır:

• Hidrojen veya sentez gazı üretim sürecinde yakıtın yanma sürecinden, doğal gazın birincil ve ikincil buharla reformasyonundan veya diğer hidrokarbonların kısmi oksidasyonundan kaynaklanan karbondioksit emisyonları (doğrudan); yalnızca sabit tesisten kaynaklanmaktadır (araçlar gibi herhangi bir mobil üniteden kaynaklanan emisyonlar hariçtir).
• Isının üretildiği yere bakılmaksızın (yani tesis içi üretimden veya tesis dışından ithalattan), üretim sürecinin sistem sınırları içinde tüketilen ölçülebilir ısıtma (sıcak su veya buhar üretmek amacıyla) ve soğutma üretiminden kaynaklanan karbondioksit emisyonları (doğrudan).
• Elektrolizden kaynaklanan karbondioksit emisyonları (doğrudan)minimum düzeydedir ve dolayısıyla bu emisyonların önemli olduğu durumlarda, bunların yardımcı tesislerden kaynaklanması muhtemeldir.
• Emisyon kontrolünden kaynaklanan karbondioksit emisyonları (doğrudan) (örneğin asidik baca gazı temizliği için kullanılan soda külü gibi karbonat ham maddelerinden).

Yukarıdaki farklı kaynak akışlarından kaynaklanan doğrudan emisyonlar ayrı ayrı raporlanmamakta, ancak tesis veya üretim süreci için toplam doğrudan emisyonları oluşturmak üzere bir araya getirilmektedir.Tüketilen elektrikten kaynaklanan dolaylı emisyonlar, doğrudan emisyonlardan ayrı olarak rapor edilmelidir. Bu sektör için dolaylı emisyonların yalnızca geçiş döneminde rapor edildiğini (kesin dönemde değil)unutmayın.

Ek kurallar

Farklı ürünlerin aynı anda üretildiği durumlarda emisyonların atfedilmesi

Bu ürünlerin aynı anda üretildiği aşağıdaki üretim süreçlerindeki farklı ürünlere doğrudan (ve uygulanabilir olduğunda dolaylı) emisyonların atfedilmesi için ek kurallar geçerlidir:

• Suyun elektrolizi – oksijenin atmosfere salındığı yerde, üretim sürecinden kaynaklanan tüm emisyonlar hidrojen ürününe atfedilir. Bununla birlikte, eğer oksijen toplanır ve diğer üretim süreçlerinde kullanılırsa veya satılırsa, aşağıdaki denklem kullanılarak emisyonları ilişkilendirmek için molar oranlar kullanılır.
• Klor - Alkali elektrolizi ve klorat üretimi – molar oranlar, aşağıdaki denklemler kullanılarak emisyonları üretilen hidrojene bağlamak için kullanılır.

Elektrik tüketiminden kaynaklanan dolaylı gömülü emisyonlar, geçiş dönemi boyunca ayrıca rapor edilecektir. Elektriğin yenilenebilir kaynaklardan üretildiğinin onaylandığı durumlarda elektrik için sıfır emisyon faktörü kullanılabilir. Bu tür bir sertifikasyon, AB’nin yenilenebilir enerji çerçevesi kapsamında “yeşil hidrojen” ithal etmek amacıyla gereklidir.

Suyun elektrolizi

 Yan ürün oksijenin toplandığı ve/veya doğrudan veya dolaylı emisyonların sıfıra eşit olmadığı durumlarda, süreçten kaynaklanan emisyonlar, aşağıdaki denklem kullanılarak molar oranlara dayalı olarak hidrojene atfedilir.

Klor-Alkali elektrolizi ve klorat üretimi 

Doğrudan veya dolaylı emisyonların sıfıra eşit olmadığı durumlarda emisyonlar,  aşağıdaki denklemler kullanılarak molar oranlara dayalı olarak hidrojen fraksiyonuna  atfedilir: Klor-Alkali elektrolizi:Sodyum Klorat Üretimi:

İstisnalar 

Bir işletmeci olarak, yalnızca saf hidrojen üretiminin veya amonyak üretiminde  kullanılabilen hidrojen ile nitrojen karışımlarının dikkate alınacağını unutmamalısınız.  Hidrojenin yalnızca bu tesislerde kullanıldığı ve CBAM Yönetmeliği kapsamındaki  malların üretiminde kullanılmadığı rafineriler veya organik kimyasal tesislerde sentez  gazı veya hidrojen üretimi kapsanmamaktadır. Ek raporlama gereklilikleriAşağıdaki Tablo 7-27, bir işletmeci olarak sizin tarafınızdan ithalatçılara emisyon verileri iletişiminizde sağlanması gereken ek bilgileri listelemektedir.

Tablo7-27: CBAM raporunda talep edilen ek kimya sektörü parametreleri

Toplu mal kategorisi	Üç aylık raporda raporlama zorunluluğu
Hidrojen	–Yok

Bu parametreler üretilen mallara bağlıdır. Hidrojen için ek raporlamaya gerek yoktur.

Hidrojen sektörü için çalışılan örnek 

Örnek 1 – 1 metan buhar reformasyonu  

Aşağıdaki çalışma örneği, buhar dönüştürme üretim rotası ile üretilen hidrojen için  spesifik gömülü emisyonların nasıl türetildiğini göstermektedir.  Daha sonra AB’ye yapılan ithalatın ortaya çıkan yerleşik emisyonları, geçiş döneminde  raporlama için örneğin sonunda hesaplanır. Aşağıdaki diyagram tesisin ana hatlarını vermektedir ve sistem sınırlarını tek bir üretim  süreci için taranmış bir çizgi olarak göstermektedir. Üretim sürecini yürüten fiziki  birimler “buhar dönüştürme” başlığı altında gruplandırılarak girdi ve çıktılar ile emisyon  kaynakları belirlenmiştir. 

Şekil 7-17: Hidrojen örneği No.1 – Hidrojen için genel bakış ve tam izleme yaklaşımı

Buhar dönüştürme için tek bir üretim süreci tanımlanmıştır. Girdiler doğal gaz (hem  süreç için ham madde / malzeme, hem de yakıt olarak) ve elektrik enerjisidir. Çıktılar  hidrojen ürünü ve tesisin diğer bölümlerine veya bölgesel ısıtma ağına ihraç edilen ısıdır.  Tablo 7-28‘de kırmızı metinle vurgulanan girdiler ve çıktılar, her üretim süreci için  emisyonları ilişkilendirmek ve doğrudan ve dolaylı spesifik gömülü emisyonları  belirlemek amacıyla işletmeci tarafından izlenmesi gereken parametrelerdir.  Bu örnekte izlenen doğrudan ve dolaylı emisyonlar aşağıdakilerden kaynaklanmaktadır:

• Yakıtın yanmasından ve buhar dönüştürme işleminden kaynaklanan doğrudan  emisyonlar. 
• Sürecin atfedilen emisyonlarını hesaplamak amacıyla, ısı ihracatıyla ilişkili  emisyonların eşdeğerinin belirlenmesi ve atfedilen emisyonlardan çıkarılması  gerekir. Hesaplama yaklaşımı için bölüm 6.2.2.2‘ye ve izleme gereklilikleri için  bölüm 6.7.2‘ye bakın. 
• Üretim süreci tarafından tüketilen elektrik enerjisinden kaynaklanan dolaylı  emisyonlar.

Üretilen hidrojen ürününün faaliyet seviyesinin de izlenmesi gerekmektedir.Tablo 7-28, toplam doğrudan ve dolaylı spesifik gömülü emisyonların belirlenmesi için  izlenen süreçteki girdi ve çıktıları özetlemektedir. 

Tablo 7-28: Bir ısı ihracatı için hidrojen net emisyonlarına atfedilen toplam doğrudan  emisyonların örnek hesaplaması.

Doğrudan emisyonlar	AD(t)	NCV(GJ/t)	Enerji(TJ)	EF(tCO2/TJ)	Emisyonlar(tCO2)
Doğal gaz girdi	190000	48	9 120	56,1	511632
Isı ihracı			-800	56,1	-44800
Tesisin toplam doğrudan emisyonları					466832

Tesisin toplam doğrudan emisyonları tek bir kaynak akışından (doğal gaz)  kaynaklanmaktadır. Bu amaçla yanma ve süreç emisyonlarını ayırmaya gerek yoktur. Bu  örnekte bunlar, ısı ihracatına atfedilen emisyonlar hariç, tamamen hidrojen ürününe  atfedilmektedir. Bu işlemle üretilen neredeyse saf CO2’nin yakalanması ve jeolojik bir  CO2 depolama sahasına aktarılması durumunda, ilgili emisyonlar, alıcı tesisin CBAM  veya eşdeğer bir MRV sistemi altında izleme yapması koşuluyla düşülebilir (bakınız  bölüm 6.5.6.2).  

Tablo 7-29: Hidrojene atfedilen toplam dolaylı emisyonlar 

Dolaylı emisyonlar	AD(MWh)	EF (t CO2/ MWh)	Emisyonlar(tCO2)
Elektrik tüketimi	33000	0,367152	12096
Tesisin toplam dolaylı emisyonları			12096

Tablo 7-29‘da kullanılan elektrik emisyon faktörü (EF), kombine çevrim enerji  santralinin verimliliği kullanılarak doğal gaz emisyon faktörüne dayanmaktadır. Hidrojen  ürününe atfedilen tesisin toplam dolaylı emisyonları 12 096 t CO2‘dir. Tablo 7-29‘da  yukarıdaki tablolarda yer alan veriler kullanılarak, doğrudan ve dolaylı emisyonlar ve  raporlama dönemindeki hidrojen üretim seviyesi kullanılarak hidrojene ilişkin spesifik  gömülü emisyonlar hesaplanmaktadır.

Tablo 7-30: Hidrojen ürününün gömülü emisyonlarının hesaplanması (örnek)

Üretim		Sürecin toplam emisyonları (tCO2)		SEE(t CO2/ tH2)
Ürün	Faaliyet düzeyi(t)	Doğrudan	Dolaylı	Doğrudan	Dolaylı
Hidrojen	55000	466832	12096	8,488	0,220

Yukarıdaki yaklaşımı kullanarak geçiş döneminde AB’ye hidrojen ürününün ithalatına  ilişkin CBAM raporlama yükümlülüğü belirlenebilir; örneğin metan buharının  dönüştürülmesiyle üretilen 100 ton hidrojen ürününün ithalatı için: 

• Geçiş dönemi (yalnızca rapor): 

                        o Doğrudan gömülü emisyonlar = 100 t x 8,488 t / t CO2 = 848,8 t CO2                           o Dolaylı gömülü emisyonlar = 100 t x 0,220 t / t CO2= 22,0 t CO2                        Toplam: 870,8 t CO2 

Örnek 2 – klor-alkali elektrolizi 

Aşağıdaki çalışılmış örnek, klor-alkali üretim yolu ile üretilen hidrojen ürünü için  spesifik gömülü emisyonların nasıl türetildiğini göstermektedir.  Daha sonra AB’ye yapılan ithalatın ortaya çıkan yerleşik emisyonları, geçiş döneminde  raporlama için örneğin sonunda hesaplanır.  Aşağıdaki diyagram tesisin ana hatlarını vermektedir ve sistem sınırlarını tek bir üretim  süreci için taranmış bir çizgi olarak göstermektedir. Üretim sürecini yürüten fiziki  birimler “Elektroliz” başlığı altında gruplandırılarak girdi ve çıktılar ile emisyon  kaynakları belirlenmiştir.

Şekil 7-18: Hidrojen örneği No.2 – Hidrojen için genel bakış ve tam izleme yaklaşımı 

Klor-alkali elektrolizi için tek bir üretim süreci tanımlanmıştır. Girdiler, ham madde  olarak tuz ve elektroliz için elektrik enerjisidir. Çıktılar yan ürünler klor, kostik soda ve  hidrojen ürünüdür. Doğrudan emisyon yoktur ve izlenecek kaynak akışı yoktur.  Yukarıda kırmızı metinle vurgulanan girdiler ve çıktılar, her üretim süreci için  emisyonları ilişkilendirmek ve doğrudan ve dolaylı spesifik gömülü emisyonları  belirlemek amacıyla işletmeci tarafından izlenmesi gereken parametrelerdir.  Bu örnekte doğrudan emisyon yoktur. Bu örnekte izlenen dolaylı emisyonlar  aşağıdakilerden kaynaklanmaktadır: 

• Üretim sürecinde tüketilen elektrik enerjisi. 

Emisyonların ürüne göre gerekli dağılımının gerçekleştirilmesi amacıyla, klor ve kostik  sodanın faaliyet seviyelerinin ve ayrıca üretilen hidrojen ürününün faaliyet seviyelerinin  izlenmesi gerekmektedir. Örneğin, üretilen hidrojenin sadece bir kısmının da satıldığı  varsayılmaktadır. 

Tablo 7-31 toplam spesifik gömülü emisyonları belirlemek amacıyla izlenen üretim  sürecindeki girdi ve çıktıları özetlemektedir.

Tablo 7-31: Raporlama dönemine ilişkin örnek üretim seviyeleri ve molar oranların  hesaplanması 

Ürün	AD(t)	Molar kütle(kg/kmol)	Molar oranAD / molar kütle (tkmol/kg)
Üretilen Hidrojen(H2)	5687	2,016	2 820,8
Satılan Hidrojen (H2)	1 200		595,2
Üretilen Klor (Cl2)	200000	70,902	2 820,8
Üretilen Kostik Soda( NaOH)	225647	39,997	5 641,6

Hidrojen ürünü, klor ve kostik soda ile aynı anda üretildiğinden, üretim sürecinden  kaynaklanan emisyonlardaki payı, yukarıdaki klor-alkali elektroliz denklemi kullanılarak  ona atfedilir (bölüm 7.5.1.2). Bu denklemde satılan hidrojen fraksiyonuna ilişkin atıf  faktörü, yukarıdaki Tablo 7-31‘deki molar oranlar kullanılarak hesaplanır:           • Hidrojen için atıf faktörü = 595,2 / (2 820,8 + 2 820,8 + 5 641,6) = 0,0528

Tablo 7-32: Klor-alkali elektroliz işlemi için toplam dolaylı emisyonlar 

Dolaylı emisyonlar	MWh	EF (t CO2/ MWh)	Emisyonlar(tCO2)
Elektrik tüketimi	520000	0,367	190604
Tesisin toplam dolaylı emisyonları			190604

Yukarıda hesaplanan 0,0528’lik atıf faktörü, dolaylı emisyonları aşağıdaki şekilde  hidrojen fraksiyonuna atfetmek için kullanılır: 

          o Hidrojen ürününe atfedilen dolaylı gömülü emisyonlar = 0,0528 x  190 604 t CO2 = 10 064 t CO2 

          o Hidrojen üretim seviyesine bölmek spesifik dolaylı gömülü emisyonları  verir: 10 064 t CO2 / 1 200 t H2 = 8,387 t CO2 / t H2 

Yukarıdaki yaklaşımı kullanarak, geçiş döneminde AB’ye hidrojen ithalatına ilişkin  CBAM raporlama yükümlülüğü belirlenebilir; örneğin klor-alkali elektroliz ürününden  üretilen 100 ton hidrojenin ithalatı için:  

• Geçiş dönemi (yalnızca rapor):

               o Doğrudan gömülü emisyonlar = 0 t CO2 

               o Dolaylı gömülü emisyonlar = 100 t x 8,387 t CO2 / t = 838,7 t CO2 Toplam: 838,7 t CO2